Wednesday, December 31, 2008

Maung Yit - Minority Report

လဲေနသူကို ထူ၊ အားနည္းသူကို အားေပးဖို႕

ေမာင္ရစ္

ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၀၈

မိုးမခ ၀ိုင္းေတာ္သားေတြကိုေတာ့ စာမူေတာင္းထားပါရဲ႔။ ၂၀၀၈ ကေန ၂၀၀၉ အကူး ဘာေလးေတြမ်ား ေရးခ်င္ ေျပာခ်င္ပါလိမ့္ ဆိုျပီးေတာ့။ ကိုယ္တိုင္လည္း ေရးရဦးမွာပါပဲ။


၂၀၀၈ နာဂစ္အလြန္မွာ ျပည္ပေစတနာ့၀န္ထမ္းကူညီသူေတြထဲက တခ်ဳိ႔ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးတာက - စစ္တပ္က ျမန္မာျပည္သူေတြရဲ႔ စိတ္ဓာတ္ေတြကို တစစီျဖစ္ေအာင္ ရိုက္ခ်ဳိးပစ္လိုက္တာပဲ တဲ့။ နာဂစ္ အပ်က္အစီးပုံ၊ အေလာင္းပုံေအာက္က ကုန္းရုန္းထလာရတဲ့ ျပည္သူေတြမွာ သူတို႔ အသက္ကေလး ျပန္ေမြးရဖို႔အေရး စစ္အာဏာပိုင္ေတြေအာက္မွာ ေအာက္က်ဳိ႔၀ပ္တြားေနလိုက္ရတာ … တဲ့။ ငါတို႔မွာလည္း မင္းတို႔ျပည္သူေတြကို ကယ္ရဖို႔အေရး မင္းတို႔စစ္အာဏာရွင္ မ်က္ေစာင္းေအာက္မွာ မ်က္ေမႊးေတာင္ ေမာ္မၾကည့္ရဲဘဲ ၀င္ ကယ္ေနရပါ သတဲ့။


ျပီးေတာ့ နာဂစ္ေဘးသင့္ ျပည္သူေတြနဲ႔ အစိုးရ ယႏၱရားကို ကယ္တင္ ထူေထာင္ဖို႔ထက္ သူတို႔ အေျခခံဥပေဒကို အတည္ျပဳဖို႔အေရးနဲ႔ အာဏာလက္မလြတ္ေရးက အဓိကျဖစ္ေနေတာ့ ေန႔ခ်င္းညခ်င္းပဲ နာဂစ္မုန္တိုင္းရဲ႔ ျမန္မာျပည္သူ အေလာင္းပုံအေပၚမွာ ၂၀၀၈ စစ္အစုိးရ အေျခခံဥပေဒ အလံကို စိုက္ထူလိုက္ေတာ့ အမိုက္တကာ မိုက္ထိပ္ေခါင္တင္ေတြ ဆိုတာ ပိုျပီး ထင္ရွားခဲ့တာေပါ့။


ဒါ့အျပင္ အမ်ဳိးသားေရးတက္ၾကြသူေတြ၊ ရဲရင့္သူေတြကို ၂၀၀၈ ေအာက္တိုဘာက စတင္ျပီး ျပင္းထန္တဲ့ ေထာင္ဒဏ္ေတြ ခ်မွတ္ျပီး အေရးယူ၊ တရားဥပေဒေၾကာင္းအရ လိုက္ပါေဆာင္ရြက္သူ ေရွ႔ေနေတြကိုပါ ရန္ရွာ၊ ေထာင္ခ်။ ဒါ့အျပင္ ျပင္ပက မိသားစုေတြ လက္လွမ္းမမီတဲ့ အေ၀းက အစြန္အဖ်ားေထာင္ေတြကိုပါ ပိ္ု႔ပစ္ခဲ့ပါတယ္။


ႏိုင္ငံတကာရဲ႔ ဖိအားနဲ႔ ေတာင္းဆိုမႈေတြကို သူတို႔က ဖီဆန္ျပီး ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈေတြ တိုးျမွင့္ခဲ့လို႔ ကုလသမဂၢရဲ႔ ဆက္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းေတြေတာင္ ရပ္ဆိုင္းကုန္ရျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ သံဃာေတာ္တပါးကေတာ့ ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ကို ျမန္မာျပည္ကို သြား ေတာင္းဆိုေစခ်င္ပါသတဲ့။ သြားလည္း မထူးပါဘူးလို႔ ျပန္ေျပာလိုက္ေတာ့ အဲဒါကို ထင္ရွားေစခ်င္လို႔ သူ႔ကို သြားေစခ်င္တာတဲ့။ ဒါမွ လုံျခဳံေရးေကာင္စီကို ျမန္မာစစ္အစုိးရကို အေရးယူေပးဖုိ႔ ထပ္မံ ေတာင္းဆိုႏိုင္မွာ တဲ့။


အဲဒါကို ျမန္မာအေရး ကၽြမ္းက်င္သူ မိတ္ေဆြေတြကို ေမးၾကည့္ေတာ့ သူတို႔က လုံျခဳံေရး ေကာင္စီတင္ေတာ့လည္း ဟိုဖက္က စစ္အာဏာရွင္မိတ္ေဆြ ဗီတိုပါ၀ါရွင္ေတြက ပယ္ခ်မွာပါပဲ တဲ့။ သို႔ေသာ္ လုံျခဳံေရးေကာင္စီမွာ “ျမန္မာအေရးလမ္းဆုံး” ကို အစကတည္းက မတင္လာႏိုင္ေအာင္ ထို ဗီတိုေတြက ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ၾကီး မသြားေအာင္ ၾကိဳတင္ ကာဆီးထားပုံ ရတယ္ လို႔ သူတို႔က ေျပာပါတယ္။


သြားလည္း မထူး၊ မသြားလည္း မထူးတဲ့အတူ ဘာေတြ လုပ္ၾကရမွာလဲ လို႔ ေဘးပတ္၀န္းက်င္ကို ေမး ၾကည့္လိုက္ေတာ့ တခ်ဳိ႔က ဒီစစ္အစိုးရနဲ႔ လက္တြဲၾကဖို႔အေရး ဗ်ဳိ႔ဟစ္လာၾကတာကလည္း တေမွာင့္ ျဖစ္လာပါတယ္။


သူတို႔က “အင္ဂိတ္” လုပ္ၾကပါစုိ႔ … တဲ့။


၂၀၀၈ တႏွစ္တည္းရဲ႔ မွတ္တမ္းေတြနဲ႔တင္ ျမန္မာျပည္ စစ္အစုိးရကို လက္ဖ်ားခါေနရခ်ိန္မွာမွ သူတို႔က (တခ်ဳိ႔က) စစ္အစုိးရနဲ႔ အင္ဂိတ္ (Engage) လုပ္မယ္ဆိုလာေတာ့ အမွန္တရားနဲ႔ တရားမွ်တမႈတို႔ခင္ဗ်ာ ဒီေခတ္ၾကီးထဲ ေတာ္ေတာ္ ေခတ္မစားေတာ့ပါကလားလို႔ သတၱဳခ်ရေတာ့ မလို ျဖစ္လာပါတယ္။ အမွန္တရားနဲ႔ တရားမွ်တမႈတို႔ဟာ ျမန္မာျပည္က အဖိႏွိပ္ခံ မ်က္ႏွာမြဲမ်ားနဲ႔ တတန္းစားတည္း ျဖစ္ျပီး သူတို႔ေတြ ေက်ာခိုင္းျခင္း ခံလိုက္ရပါလား လို႔ ေတြးမိပါေတာ့တယ္။


မျဖစ္ ျဖစ္တဲ့နည္းနဲ႔ ျမန္မာျပည္ကုိ ဒီမိုကေရစီဇာတ္သြင္းၾကရာ၀ယ္ အာဏာရွင္ျခဳံေစာင္ထဲ တိုး၀င္ျပီးမွ “တိုးတိုးတိ္တ္တိတ္” ဒီမိုကေရစီေဆး တိုက္ေကၽြးၾကေရးကို ျပည္တြင္း ျပည္ပက တခ်ဳိ႔တေလက လက္သီးလက္ေမာင္းတန္းျပီး ေျပာလာတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။


မီးေတာင္မွ လာေအာင္ လုပ္မေပးႏိုင္တဲ့ အာဏာရွင္ကို အေမွာင္ထဲ ျခဳံေစာင္ေအာက္ (အာဏာရွင္လက္ပါးေစတို႔ရဲ႔ အေရကို ျခဳံျပီး) ဒီမိုကေရစီေဆး သြားတိုက္ၾကမယ္ဆိုေတာ့ အေပါက္နဲ႔ အလမ္း တည့္ၾကပါ့မလားလို႔ ဆင္ေျခေလး ထုတ္မိပါတယ္။ ပါးစပ္ေပါက္ထဲမ၀င္ဘဲ အေပါက္တလြဲ မ်က္စိထဲ ခပ္မိလို႔ မ်က္ခမ္းေတြစပ္လွခ်ည္ရဲ႔လို႔ ခပ္ထုတ္ခံၾကရမွျဖင့္ေပါ့ေနာ္။


“အင္ဂိတ္” ဆက္လုပ္ၾကရမွာက အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြကို ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာ၊ ပါ၀ါ၊ ေငြေၾကး ဥစၥာကို မက္လို႔ ဒါနဲ႔ ျပစားျပီး သူတို႔ကို ဒီမိုကေရစီဇာတ္ သြင္းစရာကို မလိုတဲ့ အမွန္အကန္ ျပည္သူေတြ မိဘေတြ ေက်ာင္းသား လူငယ္ေတြပါ ခင္ဗ်ာ။ သူတို႔က အမွန္တရားနဲ႔ တရားမွ်တမႈကို အရိုးအရွင္းအတိုင္းေလးပဲ လိုခ်င္တာပါ။


ႏွစ္စဥ္ လစဥ္တိုင္းမွာ သူတို႔ဆုံးရႈံးခဲ့ရတဲ့ သားသမီး မိဘေတြကို ရည္စူး ဆြမ္းသြတ္ရင္းနဲ႔ ၾကံ့ၾကံ့ခံေနတဲ့ ျပည္သူေတြ၊ အပတ္စဥ္ ရွိစုမဲစုကို လမး္စရိတ္လုပ္၊ ေထာင္၀င္စာ ထုတ္ပိုးျပီး မတရာအက်ဥ္းက်ေနတဲ့ သားခ်င္းေတြအတြက္ အံခဲထားတဲ့ ေဆြမ်ဳိးသားခ်င္းေတြ၊ ရပ္နီး ရပ္ေ၀းေတြမွာ မိဘ သားသမီးေတြနဲ႔ ခြဲခြာျပီး မင္းေဘး မင္းဒဏ္သင့္လို႔ ေရွာင္တိမ္းေျပးလႊားေနရတဲ့ အျပစ္မဲ့တဲ့ အဖိႏွိပ္ခံေတြကို အခုလို အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ ပိုလို႔ ဆထက္ ထမ္းပိုးတိုးလို႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အဖက္ဖက္က ပိုျပီး “အင္ဂိတ္” လုပ္ၾကဖို႔ မလိုေပဘူးလားဗ်ာ။


ကိုယ့္အိမ္ ကိုယ့္ယာကို မီးကေလး ေရကေလးေတာင္မွ တဆိတ္ မွန္မွန္လာေအာင္ မလုပ္ေပးႏိုင္ဘဲ အစိုးရမင္း တက္လုပ္ေနသူေတြကို “အင္ဂိတ္” လုပ္ၾကမယ့္အစား အဖိႏွိပ္ခံ အပယ္ခံ ေက်ာခိုင္း ေမ့ပစ္ျခင္းခံထားရတဲ့ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြ၊ အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ သပိတ္ေမွာက္ သံဃာေတာ္ေတြ၊ မိဘ သားခ်င္းေတြ၊ ေက်ာင္းသား လူငယ္ေတြကို ပြဲၾကည့္ပရိသတ္ျပည္သူလူထုၾကီးက အာဏာရွင္မ်က္ေစာင္းကို ဖီဆန္ျပီး ၀ိုင္း၀န္း အားေပး လက္တြဲ ရပ္တည္ၾကေရးကို အရွိန္ျမွင့္ၾကဖို႔ တဆိတ္ကေလးမ်ား မလိုၾကဘူးလားလို႔ ပညာရွိၾကီးမ်ားကို ေရႊနားေတာ္သြင္းလိုက္ခ်င္ပါရဲ႔။


“လဲေနသူကို ထူေပးပါ။ အားနည္းသူကို အားေပးပါ။ ျပိဳင္တူတြန္းလ်င္ ေရြ႔ႏိုင္ပါသည္ …” ဆိုတာ မူလတန္းဖတ္စာမွာကတည္းက သင္ခဲ့ရတာပါ။ “လူမိုက္ဆိုလ်င္ ေရွာင္ေသြလြဲလို႔ မမွီ၀ဲနဲ႔ ကင္းေအာင္ေန …” ဆိုတာကလည္း ငယ္ငယ္ကပဲ သင္ခဲ့ရတာပါ။ က်ေနာ္တို႔ ခင္ဗ်ားတို႔ မူလတန္းစာေလာက္ေတာ့ ေသစာ ရွင္စာေလး ျဖစ္ျဖစ္ ေက်ခဲ့ၾကမယ္ ထင္ပါရဲ႔ …။

Ottara Moon - South East Asia 2008

၂၀၀၈ ႏွစ္ထဲက အေရွ႔ေတာင္အာရွ
ဥတၱရမြန္း

ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈

၂၀၀၈ ဟာ အေရွ႔ေတာင္အာရွေဒသအတြင္း မထင္မွတ္တဲ့ ႏုိင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲေတြ၊ သဘာ၀ေဘးဒုကၡေတြ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ႏွစ္ ျဖစ္ပါတယ္။


ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံမွာေတာ့ ျမန္ႏွဳန္းျမင့္ အင္တာနက္ဆက္သြယ္ေရး ကြန္ရက္ ေဆာက္လုပ္ေရးအတြက္ တရုတ္ျပည္ ဆက္သြယ္ေရး ကုမၸဏီတစ္ခုနဲ႔ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တဲ့ ကိစၥမွာ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ဂလိုရီယာအာရိုယို(Gloria Arroyo)နဲ႔ သူမရဲ႕မိသားစုလည္း ပါ၀င္ပတ္သက္သလို ရွိခဲ့တဲ့ လာဘ္စားမႈကိစၥဟာ သတင္းေက်ာ္ၾကားသြားပါတယ္။


မေလးရွားမွ အန္၀ါ အီဘာရာဟင္(Anwar Ibrahim) ဟာ လိင္တူဆက္ဆံမႈ အမႈေနာက္တစ္ခုနဲ႔ စြပ္စြဲျခင္းခံေနရေပမယ့္လည္း ၾသဂုတ္လ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ အႏိုင္ရခဲ့ၿပီး People's Justice Party ရဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ျပန္ျဖစ္လာပါတယ္။ ကေမာၻဒီးယားက ဟြန္ဆ္(Hun Sen) ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးနဲ႔ ထပ္မံ အေရြးခံရတယ္။ အေရွ႕တီေမာႏိုင္ငံရဲ႕ သမၼတ Jose Ramos-Horta ကလည္း ေဖေဖၚ၀ါရီလက လုပ္ႀကံခံရမႈမွာ ဒဏ္ရာရခဲ့ၿပီး အသက္ေဘးမွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါတယ္။


ထိုင္းႏိုင္ငံအတြက္ေတာ့ ျပႆနာ အရႈပ္အေထြးေတြ မ်ားျပားခဲ့တဲ့ႏွစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ထိုင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ႏွစ္ေယာက္ကို ရာထူးကေန ဖယ္ရွားပစ္ခဲ့တယ္၊ နယ္စပ္ျပႆနာေၾကာင့္ ကေမာၻဒီးယားနဲ႔ စစ္ျဖစ္ခါနီးအထိ ျဖစ္ခဲ့တယ္၊ ၿပီးေတာ့ မၾကာခင္ကမွ ၿပီးဆံုးသြားတဲ့ ထိုင္းေလဆိပ္ ျပႆနာကလည္း ကမာၻ႔ခရီးသည္လုပ္ငန္းကို ထိခိုက္ေစခဲ့ပါတယ္။


၂၀၀၈ ရဲ႕ လူထုဆႏၵျပပဲြေတြထဲမွာ ေအာင္ျမင္မႈ အရွိဆံုးကေတာ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ PAD(People Alliance for Democracy) ပါတီက ဦးေဆာင္ခဲ့တဲ့ လူထုဆႏၵျပပဲြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပီေအဒီဟာ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူထုကို ၾသဂုတ္လ ကေန ဒီဇင္ဘာလ အထိ စုစည္းႏိုင္ခဲ့ၿပီး ပါလီမန္ အေဆာက္အအံုကို သိမ္းပိုက္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ဆံုး ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာေလဆိပ္ ႏွစ္ခုကိုပါ ပိတ္ဆို႔ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ခိုင္မာတဲ့စိတ္ဓာတ္က ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ကို ဖယ္ရွားႏိုင္တဲ့ အထိ အေထာက္အကူျပဳခဲ့ပါတယ္။


လူမႈသတင္း ၀က္ဆိုက္မ်ားျဖစ္တဲ့ Twitter, Youtube, နဲ႔ Flickr တို႔ကို သံုးစဲြၿပီး ျဖစ္ရပ္မွန္ေတြကို မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာ ျမန္မာႏိုင္ငံ နာဂစ္ဆိုင္ကလံုးမုန္တိုင္း သတင္းနဲ႔ ဆႏၵျပသူမ်ား ထိုင္းေလဆိပ္ကို သိမ္းပိုက္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ကမာၻအႏွံ႔ ျဖန္႔ျဖဴးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။


ဒါေပ့္လည္း သတင္း လြတ္လပ္စြာစီးဆင္းမႈကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္ပိတ္ပင္တဲ့ကိစၥ ေဒသတခြင္မွာ ရွိခဲ့တယ္လို႔ မွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။ မေလးရွားနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတို႔က နာမည္ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ဘေလာ့ဂါတခ်ိဳ႕နဲ႔ သတင္းေထာက္မ်ားကို ဖမ္းဆီးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဗီယက္နမ္မွာ ဘေလာ့နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒသစ္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး၊ ထုိင္းႏိုင္ငံမွာ ထိုင္းဘုရင္ကို ပုတ္ခတ္တဲ့ ၀က္ဆိုက္ေတြကို ပိတ္ပင္ထားပါတယ္။ ဆုိက္ဘာျပစ္မႈ (cyber crime) ကို တားဆီးဖို႔ဆိုၿပီး အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ ဂ်ကာတာၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ အင္တာနက္ကေဖးမွာ အင္တာနက္သံုးစဲြသူရဲ႔ နာမည္နဲ႔ မွတ္ပံုတင္နံပတ္ေတြကို မွတ္တမ္းတင္ခိုင္းပါတယ္။


ေမလမွာ ျမန္မာျပည္ကို က်ေရာက္ခဲ့တဲ့ နာဂစ္ ဆိုင္ကလံုးမုန္တိုင္းမွာ လူေပါင္း ၁ သိန္းနီးပါး ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ နာဂစ္ဒုကၡသည္မ်ားဟာ ယခုထိ အစားအစာမလံုေလာက္မႈ၊ ဖ်ားနာမႈ စတဲ့ ဒုကၡေတြကို ႀကံဳေတြ႔ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ အေတြ႔အႀကံဳ နဲ႔ အစြမ္းအစ ကင္းမဲ့ျခင္းဟာ ဒုကၡကို ပိုႀကီးမားေစခဲ့တယ္။ အစိုးရရဲ႕ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းဟာ အလြန္ေႏွးေကြးခဲ့ၿပီး လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို မျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ ျပည္ပက အကူအညီေတြကိုလည္း ျငင္းဆန္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ပါေသးတယ္။


ႏို၀င္ဘာလမွာလည္း ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ၂၅ ႏွစ္အတြင္း အႀကီးမားဆံုးျဖစ္တဲ့ ေရလႊမ္းမိုးမႈေၾကာင့္ ေျမာက္ပိုင္းနဲ႕ အလယ္ပိုင္းေဒသမွာ လူမ်ားစြာ ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ မေလးရွားႏိုင္ငံ ကြာလာလမ္ပူၿမိဳ႕မွာ ယခုလက ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေျမၿပိဳမႈဟာလည္း ေဆာက္လုပ္ေရးကုမၸဏီမ်ားရဲ႕ တာ၀န္မဲ့ျခင္းနဲ႔ အစိုးရရဲ႕ လ်စ္လ်ဳရႈျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ စက္တင္ဘာလမွာလည္း အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ အေရွ႕ဂ်ာဗားေဒသမွာ ေငြအလွဴလက္ခံဖို႔ တန္းစီေနၾကတဲ့ လူတန္းရွည္ႀကီး အလုအယက္ တြန္းတိုးရာမွ လဲက်ဖိမိၿပီး လူ ၂၁ ဦး ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။


၂၀၀၈ ရဲ႔ သတင္းေခါင္းႀကီးအျဖစ္ အေရွ႔ေတာင္အာရွႏိုင္ငံရဲ႕ အားကစားသမားမ်ား ၿပီးခဲ့တဲ့ တရုတ္အိုလံပစ္ၿပိဳင္ပဲြမွာ ပါ၀င္ခဲ့တာကိုလည္း ထည့္သြင္းသင့္ပါတယ္။ ၾကက္ေတာင္ၿပိဳင္ပဲြမွာ မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႔ ၁၂ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆံုးေသာ အုိလံပစ္ေငြတံဆိပ္နဲ႔ စားပဲြတင္တင္းနစ္ၿပိဳင္ပဲြမွာ စင္ကာပူက ၄၈ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆံုးေသာ အိုလံပစ္ေငြတံဆိပ္ တစ္ခုကို ရခဲ့ပါတယ္။


တရုတ္ျပည္ရဲ႔ ႏြားႏို႔နဲ႔ႏို႔မႈန္႔ အဆိပ္သင့္ျပႆနာကလည္း ၂၀၀၈ ရဲ႕ သတင္းႀကီးတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္သမၼတ ေရြးေကာက္ပဲြသတင္းကိုလည္း အေရွ႔ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားက မ်က္ျခည္မျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့ပါတယ္။ အိုဘားမားနဲ႔ ဂြ်န္မက္ကိန္း ႏွစ္ဦးစလံုးကို လူႀကိဳက္မ်ားၾကပါတယ္။ အိုဘားမားရဲ႕ ေရြးေကာက္ပဲြ ေအာင္ျမင္မႈဟာ ျပည္သူေတြကို သူတို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ ေျပာင္းလဲေရး လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျပန္လည္ ေတြးေတာလာေစတဲ့အထိ ကူးစက္ခဲ့ပါတယ္။


နိဂံုးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ၂၀၀၈ ႏွစ္ဟာ အေရွ႔ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား (သဘာ၀နဲ႔ လူလုပ္တဲ့ဟာ) ရွိခဲ့တဲ့ ႏွစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဆန္မလံုေလာက္မႈ ျဖစ္ခဲ့တယ္၊ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြကလည္း အဆပ္သင့္တယ္၊ အလုပ္အကိုင္ ဆံုးရံႈးၾကတယ္၊ ဘေလာ့ဂါသမားမ်ား အဖမ္းခံရတယ္၊ အိမ္ေတြဖ်က္ီးခံရတယ္။


ဒါေပမယ့္ အေျခအေနေတြက အေရွ့ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မရွိဘူးလို႔ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ ျပည္သူေတြက ႏိုင္ငံအတြင္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို ေမွ်ာ္လင့္လာၾကတယ္၊ လူထုေတြက စုစည္းဖုိ႔ စည္းရံုးဖို႔ အသင့္ ရွိေနၾကတယ္။ ေနာက္ၿပီး ႏိုင္ငံအႀကီးအကဲမ်ား သတင္းေထာက္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းမႈေတြ လုပ္တဲ့အခါမွာ လိုအပ္ရင္ ဖိနပ္နဲ႔ ေပါက္ဖို႔လည္း အဆင္သင့္ ရွိေနၾကပါတယ္။

(ဒီဇင္ဘာ ၂၆ ရက္ Global Voice Online မွ ေဆာင္းပါးကို ကိုးကားပါသည္။)

Mar Mar Aye - To Mother Land

အမိေျမသို႔
မာမာေအး
ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈

အို … အမိေျမ
လြမ္းေနသူ မယ့္အား၊ ခြင့္သနားတာျဖင့္
ေလွ်ာက္ၾကားသည့္အေရး၊ နားလည္ေပးေနာ္။

ထြန္းေပၚေနထြက္၊ ေရတက္ဖြားမွာ
ေက်ာသား ရင္သား၊ မျခား ၾကည္ျဖဴ
ေတးၾကဴခ်ဳိေအး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ခ်စ္၊
ျပည္သူ႔ ခ်စ္ခဲ့။

ရွင္ခ်စ္သာသနာ၊ ယဥ္ေက်းရာႏွင့္
စာေပျမွင့္တိုး၊ ထမ္းပိုးလက္ကမ္း
ကိုယ္စြမ္းသေလာက္၊ လမ္းေဖာက္ပါလည္း
ငရဲလမ္းျပ၊ လူ႔အႏၶတို႔
ပိတ္ၾက တားၾက၊ ပညာျပလို႔
ျပန္ရေသးဘူး …
ေက်းဇူးသစၥာ၊ အမိျမန္မာကို
ေစာင့္မွာစိတ္ခ် ေဒါင္းမမ။

How you can wish Happy New year to Nargis Suvivors

၂၀၀၈ နာဂစ္အလြန္ ငါတို႔အားလုံးရဲ႔ မ်က္ႏွာမ်ား
မိုးမခ အေထာက္ေတာ္ (ရန္ကုန္)
ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈
၂၀၀၈ ေမလ ၁၅၊ လပြတ္တာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမွာ ခိုလႈံေနရတုန္း စစ္တပ္က ဒုကၡသည္စခန္းသို႔ မေရြ႔ခင္ သူတို႔ေတြရဲ႔ မ်က္ႏွာေတြ၊ ၂၀၀၉ သို႔အ၀င္မွာ တင္ဆက္လိုက္ပါတယ္။ “ဘာလဲ … ဟက္ပီး နယူးယီးယား … သူတို႔ေတြကို ဘယ္မွာရွာျပီး အဲဒီ ဆုမြန္ေကာင္း သြားေတာင္းေပးရမွာလဲ …”




(Photo - MoeMaKa)

Taryar Wai Yan - 21st Anniversary of Burmese Illustration Artists Puzaw Pwe


၂၁ ၾကိမ္ေျမာက္ စာနယ္ဇင္းသရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီဆရာၾကီးမ်ား ဂါရျပဳပြဲ အမွတ္တရ

တာရာေ၀ယံ

(မိုးမခ ဓာတ္ပုံ)

ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈

ျမန္မာစာနယ္ဇင္း သရုပ္ေဖာ္ပန္းခ်ီဆိုတာ ျမန္မာပန္းခ်ီသမိုင္းအတြက္ အေရးပါတဲ့ အစိတ္အပိုင္းတခု ျဖစ္ပါတယ္။ စာနယ္ဇင္း စာမ်က္ႏွာေတြအတြက္ သရုပ္ေဖာ္ပန္းခ်ီေတြ ေရးေနရင္း ပန္းခ်ီကားမ်ားစြာကို ေရးဆြဲသြားခဲ့ၾကတဲ့ သရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီဆရာၾကီးေတြ အမ်ားအျပားရွိခဲ့ပါတယ္။


ဦးဘတုတ္၊ ဦးေငြကိုင္၊ ဦးဘလုံ၊ ဦးအုံးလြင္၊ ဦးဘရင္ေလး၊ ဗဂ်ီေအာင္စုိး၊ ဦးေသာင္းဟန္ စတဲ့ ဆရာေတြကေန ေမာင္ညိဳ၀င္း၊ ေမာင္ေမာင္သုိက္၊ ေက်ာ္ေသာင္း၊ ၀သုန္၊ ေဇာ္ေမာင္၊ ဘေ႒းၾကည္၊ စိုးႏိုင္၊ ဧကစာခ်ဳိတို႔အထိ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။


စာနယ္ဇင္း ပန္းခ်ီဆရာေတြစာ သက္ဆိုင္ရာ စာေရးသူေတြရဲ႔ အေတြ႔အၾကဳံ၊ အေတြးအျမင္ေတြကို ပုံရိပ္အျဖစ္ ကိုယ္စားျပဳ ေဖာ္ျပတာျဖစ္သလို၊ သူတို႔ ျဖတ္သန္းရာ ေခတ္စနစ္ေတြကို စာမ်က္ႏွာေတြေပၚကေန အရုပ္ေတြ အေရာင္ေတြနဲ႔ မွတ္တမ္းတင္ၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။


ဒါေၾကာင့္မို႔ ေခတ္အဆက္ဆက္ စာနယ္ဇင္းသရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီေရးခဲ့ၾကတဲ့ ဆရာၾကီးမ်ားကို ေလးစားေသာအားျဖင့္ လူငယ္စာနယ္ဇင္းသရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီသမားမ်ားက ဂါရ၀ျပဳခဲ့ၾကတာ ၂၁ ၾကိမ္ေျမာက္ ရွိျပီ ျဖစ္ပါတယ္။


ဂါရ၀ျပဳပြဲကို ကို ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၃၀ (အဂၤါ) ေန႔ နံနက္ ၁၀ နာရီက ၁၂ နာရီအထိ ရန္ကုန္ျမိဳ႔ ၃၅ လမ္း အထက္ဘေလာက္က ဓမၼာသီရိ ဓမၼာရုံမွာ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။



ကန္ေတာ့ခံဆရာၾကီးမ်ားကေတာ့ - ဦးလြန္းၾကြယ္၊ ဦးေသာင္းဟန္၊ ဦးစန္းလႈိင္၊ ဦးေအးျမင့္၊ ဦးညိဳ၀င္း၊ ဦးေဖသဏ္း၊ ဦးတင္လွ၀င္းထင္၊ ဦးတင္ထြဏ္း၊ ဦးေက်ာ္ေသာင္း၊ ဦးေမာင္ေမာင္လွျမင့္၊ ဦးစိုးမိုး၊ ဦးေမာင္ေမာင္သိုက္၊ ဦးေဇာ္၀င္း (ငွက္ေပ်ာသီး)၊ ဦးမ်ဳိးညြန္႔ (ေမာင္ဒီ)၊ ဦးေက်ာ္ညြန္႔တို႔ ပါ၀င္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

တကယ္တမ္း ေခတ္ကိုျပန္ၾကည့္ရင္ ၁၉၂၀ ဒဂုန္ မဂၢဇင္း ေပၚထြက္ခ်ိန္က စတင္ျပီး ျမန္မာစာနယ္ဇင္း သရုပ္ေဖာ္ပန္းခ်ီကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စတင္ သုံးစြဲလာတယ္လို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ပန္းခ်ီဆရာၾကီး ဦးဘအုံး၊ ဦးဘိုးလိတ္၊ ဦးဘလုံ၊ ဦးဘကေလး၊ ဦးဘစိန္၊ ဦးဘိုးဘ၊ ဦးစံလြင္၊ ဦးထြန္းၾကြယ္၊ ဦးထြန္းမင္း၊ ဆရာျမစ္၊ ဦးသိန္းညြန္႔၊ ဦးေစာေမာင္၊ ဦးခ်စ္ျမဲတို႔ရဲ႔ လက္ရာေတြ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။



၁၉၂၅ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဦးေမာင္ေမာင္တင္၊ ဦးခ်စ္ေဖ၊ ဦးအုန္းလြင္၊ ဦးလွေအာင္၊ ဦးဉာဏ္ထြန္း၊ ဦးစု (ရတနာပုံ ေမာင္စု)၊ ဦးဘေဇာ္ စတဲ့ ပန္းခ်ီဆရာၾကီးမ်ားရဲ႔ သရုပ္ေဖာ္ပုံ ပန္းခ်ီလက္ရာေတြကို ေတြ႔လာရပါတယ္။ ၁၉၂၅ ခုႏွစ္ေလာက္မွာ ထုတ္ေ၀တဲ့ Burma Boy ျမန္မာျပည္သား မဂၢဇင္းမွာ ပန္းခ်ီ ဦးဘဉာဏ္ရဲ႔ သရုပ္ေဖာ္လက္ရာေတြနဲ႔ ေဆာင္းပါးေတြကို ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။


အဲဒီေနာက္ ကာလေတြမွာ မဂၢဇင္းစာေစာင္ အမ်ားအျပား ထြက္ရွိခဲ့တာနဲ႔ အညီ သရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီပညာဟာ ဖြံျဖဳိးလာခဲ့ျပီး သရုပ္ေဖာ္ပန္းခ်ီဆရာ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။


သူရိယ (၁၉၁၇)၊ ဒဂုန္ (၁၉၂၀)၊ ပညာမ႑ိဳင္ (၁၉၂၄)၊ ဂႏၳေလာက (၁၉၂၅)၊ က၀ိမ်က္မွန္ (၁၉၂၇)၊ ျဗိတိသွ်ဘားမား (၁၉၂၇)၊ လန္ဒန္အတ္ (၁၉၂၇)၊ ရန္ေအာင္ (၁၉၂၇)၊ ျမန္မာက်က္သေရ (၁၉၂၇)၊ လင္းအရုံ (၁၉၃၀)၊ ကင္းေစာင့္ (၁၉၃၁)၊ အိုးေ၀ (၁၉၃၁)၊ ၾကီးပြားေရး (၁၉၃၂)၊ တိုးတက္ေရး (၁၉၃၃)၊ စာဆိုေတာ္ (၁၉၃၅)၊ ဆယ္သန္း (၁၉၃၅)၊ ျမန္မာရုပ္ရွင္ (၁၉၃၅)၊ ေလာကအလင္း (၁၉၃၈)၊ မ်ဳိးညြန္႔ (၁၉၃၈) စတဲ့ မဂၢဇင္းေတြဟာ သရုပ္ေဖာ္ပန္းခ်ီဆရာမ်ားရဲ႔ လက္ရာ ေ၀ေ၀ဆာဆာနဲ႔ ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကပါတယ္။


၁၉၄၅ စစ္ၾကီးျပီးတဲ့အခါမွာ မဂၢဇင္းေတြ တရွိန္ထိုး ထြက္လာခဲ့ျပီး ျမန္မာပန္းခ်ီသစ္ကို ဖန္တီးမယ့္သူေတြဟာ မဂၢဇင္း စာမ်က္ႏွာေတြေပၚမွာ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။



တာရာ (၁၉၄၆)၊ ရႈမ၀ (၁၉၄၆)၊ ေသြးေသာက္ (၁၉၄၅)၊ စသည္တို႔မွာ ဗဂ်ီေအာင္စိုး၊ ဦးဘၾကည္၊ ဦးဘရင္ေလး၊ ဦးလွစိုး၊ ဦးစိန္၊ ဦးေသာင္းဟန္ စတဲ့ ပန္းခ်ီဆရာမ်ား ေပၚထြန္းလာခဲ့ပါတယ္။


၁၉၆၀ ပတ္၀န္းက်င္ႏွစ္ေတြမွာ ပန္းခ်ီ ညိဳလွ၊ ေမာင္ညိဳ၀င္း၊ တင္လွ၀င္းထင္၊ စံတိုး၊ ေမာင္ဒီ၊ ေမာင္ေမာင္သုိက္၊ ၀သုန္၊ ေက်ာ္ေသာင္း စတဲ့ ပန္းခ်ီဆရာေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။


အဲဒီအခ်ိန္က ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ ဆရာေတြဟာ အခုအခ်ိန္မွာ အသက္ ၆၀ ေက်ာ္၊ ၇၀ နီးလာၾကျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ထက္ ေစာၾကတဲ့ ဆရာ ဦးလြန္းၾကြယ္၊ ဆရာ ဦးစန္းလႈိင္၊ ဦးေအးျမင့္၊ ဦးေသာင္းဟန္တို႔ကေတာ့ အသက္ ၈၀ ေက်ာ္စ ျပဳေနၾကပါျပီ။


ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ သရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီကို စြဲျမဲစြာ ေရးသြားခဲ့ၾကတဲ့ ေဖာ္ျပပါ ဆရာေတြကို ဂါရ၀ျပဳ ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ၾကတဲ့ပြဲမွာ အခမ္းအနားမွဴးအျဖစ္ ပန္းခ်ီေမာင္ျမင့္လြင္က ေဆာင္ရြက္ျပီး ဦးလြန္းၾကြယ္၊ ဦးေအးျမင့္၊ ဦးေသာင္းဟန္တို႔က အမွာစကားေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။ ထို႔အျပင္ သရုပ္ေဖာ္ ပန္းခ်ီပုံမ်ားကိုလည္း ျပပြဲသဖြယ္ တင္ဆက္ခဲ့ရာမွာ ေခတ္အဆက္ဆက္က ဆရာၾကီးမ်ားဆြဲတဲ့ လက္ရာေတြကို မွတ္တမ္းတင္ျပီး တင္ဆက္ေပးခဲ့တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

အခမ္းအနားစီစဥ္သူမ်ားက မဲလိပ္မ်ား စီစဥ္ျပီး ဆရာဦးလြန္းၾကြယ္၊ ဦးတင္လွ၀င္းထင္၊ ဦးေမာင္ေမာင္သိုက္၊ ဆရာေမာင္ေက်ာ္ညြန္႔၊ ဆရာမ မေမႊး၊ ဆရာ ေမာင္ေမာင္လွျမင့္၊ ဆရာသန္းျမင့္ေအာင္ စတဲ့ ပန္းခ်ီဆရာ ၁၃ ဦးရဲ႔ ပန္းခ်ီကား ၁၃ ကားကို မဲေဖာက္ျပီး အခမ္းအနားတက္ေရာက္သူမ်ားကို လက္ေဆာင္ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။



Tuesday, December 30, 2008

Tint Lwin - How to use Google Reader

ေက်ာ္၀င္ၿပီးမွ ၾကည့္လို႔ရတဲ့ ၀က္ဆိုက္ေတြကို (RSS) အာရ္အက္စ္အက္စ္နဲ႔ ၾကည့္ရေအာင္

တင့္လြင္

ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈

ေန႔စဥ္လိုလို ၀င္ၾကည့္ေနတဲ့ သတင္း၀က္ဆိုက္ေတြကို ေန႔စဥ္ (Proxy) ပေရာက္စီနဲ႔ ေက်ာ္ေနရတဲ့ ဒုကၡ၊ လိုင္းေႏွးးရင္ သတင္းေခါင္းစဥ္တခုမွ တခု၊ (web page) ၀က္ေပ့ခ်္ တခုမွတခု ေျပာင္းရင္းနဲ႔ စိတ္မရွည္ႏိုင္ေတာ့ပဲ ရပ္လိုက္ရတဲ့ ဒုကၡေတြက လြတ္ကင္းတဲ့ နည္းတနည္းရွိပါတယ္။ အခ်ိန္ကုန္လည္းသက္သာၿပီး နာရီပိုင္းအလိုက္ ထပ္မံျဖည့္စြက္တဲ့ သတင္းေတြကိုလည္း ေခါင္းစဥ္နဲ႔ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ အလိုအေလ်ာက္ ထပ္ထပ္ၿပီး ျဖည့္ စြက္ေပးသြားတဲ့ အတြက္ အလုပ္မရႈပ္ေတာ့ပါဘူး။

အဲဒါက ဂ်ီေမးလ္ သံုးစြဲရင္းနဲ႔ ဂ်ီေမးလ္မွာ တြဲလ်က္ပါရွိတဲ့ ရီဒါ (reader) ဆိုတဲ့ ဖီခ်ာ တခုပါ။ တႀကိမ္ ျဖည့္စြက္ ထားလိုက္ရံုနဲ႔ မိမိေမးလ္ သံုးစြဲရင္းေန႔စဥ္ၾကည့္လိုတဲ့ သတင္းစာေတြ၊ သတင္း၀က္ဆိုက္ေတြ ဒီေန႔ေတာ့ျဖင့္ ဘာေတြထူးလဲဆိုတာကို ကလစ္တခ်က္ လုပ္ရံုနဲ႔ ခ်က္ျခင္းသိႏိုင္ပါတယ္။

အခ်ိဳ႕လည္း သိရွိၿပီးသား ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မွာပါ။ မသိရေသးသူေတြ အတြက္ေတာ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အသစ္တခု ျဖစ္မွာပါ။

လုပ္ေဆာင္ရမွာကေတာ့ (GMail) ဂ်ီေမးလ္ standard view အေနအထားမွာ လက္၀ဲဘက္ အေပၚဆံုးေထာင့္က ေခါင္းစဥ္ငယ္ (features) ေတြထဲက ၅ခုေျမာက္ reader ကို ကလစ္လုပ္လိုက္ပါ။ အဲဒီေနာက္ ရီဒါ ၀က္စာမ်က္ႏွာေပၚလာရင္ လက္၀ဲဘက္ အေပၚနားမွာ ရွိတဲ့ Add subscriptions ဆိုတဲ့ အကြက္ကို ကလစ္လုပ္လိုက္ၿပီး ေပၚလာတဲ့ url ေဘာက္စ္ထဲမွာ မိမိေန႔စဥ္ၾကည့္လိုတဲ့ ၀က္ဆုိက္ လိပ္စာမ်ားကို ျဖည့္သြင္းႏိုင္ပါတယ္။

ဥပမာ အားျဖင့္ www.mizzima.com , www.burmanet.org , www.voanews.com/Burmese , www.rfa.org/Burmese စသျဖင့္ပါ။ အခ်ိဳ႕ေသာ ျမန္မာဘာသာ သတင္း၀က္ဆိုက္ေတြက အာရ္အက္စ္အက္စ္အတြက္ အသင့္လုပ္ေပးမထားလို႔ ထည့္သြင္းလို႔ မရတာလည္း အနည္းအက်ဥ္းရွိပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္ အမ်ားစုကေတာ့ အာရ္အက္စ္အက္စ္ (ရီဒါ) လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ပါ၀င္ၾက ပါတယ္။

ျမန္မာသတင္း၀က္ဆုိက္ေတြသာမကပဲ ျမန္မာဘေလာ့ဆုိက္ေတြကို ထည့္သြင္းထားရင္ အလြန္အဆင္ေျပပါတယ္။ ဘေလာ့အားလံုးကိုလည္း ေက်ာ္မွပဲ ၾကည့္ရတဲ့ သေဘာရွိတာမို႔လို႔ ဘာေခါင္းစဥ္ အသစ္တက္သလဲ ဆိုတာမ်ိဳးအတြက္ေတာ့ အခ်ိန္ကုန္သက္သာ၊ စိတ္ပင္ပန္းခံစရာမလိုပဲ ၾကည့္ရႈႏိုင္မွာပါ။

မိမိ subscribe လုပ္ထားတဲ့ ၀က္ဆိုက္လိပ္စာေတြဟာ မိမိရဲ့ ေမးလ္အေကာင့္နဲ႔တြဲလ်က္ရွိေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ိဳ႕ေသာ သတင္း၀က္ဆိုက္မ်ားရဲ့ စာမ်က္ႏွာမွာ အ၀ါေရာင္ သေကၤတနဲ႔ အာရ္အက္အက္စ္ feed ဖီခ်ာပါတာမ်ိဳး လည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီ ၀က္ဆိုက္မ်ိဳးမွာ မိမိအီးေမးလ္ရဲ႕ ရီဒါမွာ subscribe လုပ္စရာမလိုပဲ အဆိုပါ ၀က္ဆိုက္က အာရ္အက္စ္အက္စ္ သေကၤတကို ကလစ္လုပ္ၿပီး မိမိအီးေမးလ္ လိပ္စာရိုက္ထည့္လိုက္ ျခင္းျဖင့္လည္း ေန႔စဥ္နာရီပိုင္းနဲ႔အမွ် အသစ္တက္တဲ့ ေခါင္းစဥ္ေတြ ေမးလ္ ရီဒါ ထဲကိုအလိုလိုေရာက္ရွိလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေန႔စဥ္ၾကည့္ ရႈတဲ့အခါမွာေတာ့ အေပၚပိုင္းက Home ကုိ ကလစ္လုပ္ၿပီး ၾကည့္ရႈလို႔ရသလို မိမိရဲ႕ subscriptions ေတြကိုၾကည့္လိုရင္ေတာ့ အဆိုပါ Home ရဲ႕ေအာက္က subscriptions ဆိုတဲ့ ဖီခ်ာကို ကလစ္လုပ္လိုက္ရင္ သူ႕ေအာက္မွာ မိမိတင္ထားတဲ့ ၀က္ဆိုက္လိပ္စာေတြ တန္းစီေပၚလာပါမယ္။ အဲဒီအထဲက ၾကည့္ရႈခ်င္တဲ့ လိပ္စာကို ကလစ္လုပ္ၿပီး ၾကည့္ရႈရံုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေအာက္ေဖၚျပပါ ၀က္ေပ့ခ်္ ကေတာ့ (Google Reader) ဂူဂဲလ္ရဲ့ ရီဒါ နဲ႔ မိမိ မွာယူ(subscribed url)ထားတဲ့ ၀က္ဆိုက္မ်ားမွ သတင္းေခါင္းစဥ္နဲ႔ အက်ဥ္းခ်ဳပ္မ်ားကို ျမင္ေတြ႕ရတာပါ။

မွတ္ခ်က္၊ ဂ်ီေမးလ္ကို standard view နဲ႔မဟုတ္ပဲ html view မွာေတာ့ ယခု ဖီခ်ာကို အသံုးခ်လို႔ မရပါဘူး။

Moe Cho Thin - Home Sweet Home

ေရႊျပည္ဌာန သာခ်င္စြ

မိုးခ်ဳိသင္း

ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈

ဒီႏွစ္သစ္မွာ … လိုရာဆႏၵ ျပည္႔စုံ ေပ်ာ္ရႊင္ႏိုင္ၾကပါေစ။ မိသားစု၊ ကိုယ္ခ်စ္ခင္သူမ်ားနဲ႔ ေ၀းကြာေနရသူမ်ား အျမန္ဆုံး ျပန္လည္ ဆုံဆည္း ႏိုင္ၾကပါေစ။ မတရားမွဳေတြ အႏိုင္က်င္႔မွဳေတြ ကြယ္ေပ်ာက္၊ တရားမွ်တမွဳေတြ ေအာင္ပြဲခံတဲ႔ ႏွစ္သစ္ မဂၤလာျဖစ္ပါေစ။ ေမတၱာတရား လႊမ္းျခံဳၿပီး ရန္လို ျငဴစူ ေစာင္းေျမာင္းျခင္း ကင္းတဲ႔ ႏွစ္သစ္ မဂၤလာ ျဖစ္ပါေစ။ က်န္းမာ ေအးခ်မ္း ေပ်ာ္ရႊင္ၿပီး အဓိပၸါယ္ျပည္႔၀တဲ႔ ႏွစ္သစ္ ျဖစ္ပါေစလို႔ ဆုေတာင္းလိုက္ပါတယ္။ ႏွစ္သစ္ကူး လက္ေဆာင္အျဖစ္ အခုလက္ရွိကိုယ္႔ ခံစားခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီေနတဲ႔ အေဖ႔ ကဗ်ာေလး တပုဒ္ လက္ေဆာင္ေပးခ်င္ပါတယ္။ ဖတ္ၾကည္႔ၾကပါအုံး။


ေရႊျပည္ဌာန သာခ်င္စြ

တင္မိုး


အိပ္ရာ၀င္ ဘုရားဖူးစဥ္
တရားဦး ဓမၼစၾကာကို
ျမတ္စြာ ဗုဒၶ ေဟာညႊန္ျပရာ
မိဂဒါ၀ုန္ သားမ်ိဳးစုံသည္႔
ရဂုံျမိဳင္တေလွ်ာက္
ငါ ကိုယ္တိုင္ ေရာက္ဘိသကဲ႔သို႔
တေအာက္ေမ႔ေမ႔ ခ်မ္းေျမ႔ေျမ႔ႏွင္႔
လြမ္းေငြ႔ေ၀ရ လျပည္႔ည။

ဗုဒၶ ဓမၼ သံဃာ႔ အရိပ္
မိရိပ္ ဖရိပ္ ဆရာရိပ္၌
အိပ္စက္ခဲ႔ဖူး ထိုေက်းဇူးကို
ၾကည္ႏူး ခ်မ္းျမ သတိရ
ၾသကာသ ၾသကာသ။

အခြင္႔ပန္၍ မာန္ကို ေလွ်ာ႔ေျဖ
ေမတၱာေ၀ခိုက္
ကိုယ္႔ေျမရွိရာ ဦးခ်ကာ
က်န္းမာ ခ်မ္းသာ ပန္းပမာ
သေဗၺ သတၲာ အေ၀ရာ
မဂၤလာသုခ အရႀကီး ရ
အဆိပ္မွန္သမွ် ေလွ်ာကာက်
သားေရႊအိုးထမ္း အိမ္ျပန္လွ
ေရႊျပည္ဌာန သာခ်င္စြ။

၂၊ ၁၂၊ ၂၀၀၁

ကိုယ္လဲ ဒီႏွစ္သစ္မွာ ဒီဆုေတာင္းေလး ျပည္႔ခ်င္ပါလွတယ္။ ေရႊျပည္ဌာန သာခ်င္စြ … ။

elephants eat christmas trees


ခရစ္စမတ္သစ္ပင္စားေသာ ဂ်ာမဏီေရာက္ ျမန္မာ့ဆင္

သတင္းဓာတ္ပုံ

ဒီဇင္ဘာ ၃၁၊ ၂၀၀၈

ခရစ္စမတ္သစ္ပင္ကုိ စားေသာက္ေနေသာ ျမန္မာျပည္ဖြား ဆင္မႀကီး သီဟျဖဴ (Thi Ha Phyu) ႏွင့္ သားငယ္ မင္းဂြ်န္ (Ming Jung / My Boy) တုိ႔ကုိ ယမန္ေန႔က ေတြ႔ရပုံ။ ဆင္မႀကီးမွာ အသက္ ၂၈ ႏွစ္ရိွၿပီျဖစ္ၿပီး ဆင္ေပါက္ေလးမွာ ၁ ႏွစ္ခဲြ ျဖစ္သည္။ ဆင္မ်ားကုိ ခရစ္စမတ္သစ္ပင္မ်ား ေကြ်းလ်က္ရိွေၾကာင္း ၎တုိ႔ေရာက္ရိွေနသည့္ ဂ်ာမဏီႏုိင္ငံ၊ ကုိလုံးၿမိဳ႕ တိရိစၦာန္ဥယ်ာဥ္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးက ရွင္းျပသည္။ ဆင္တေကာင္လွ်င္ ခရစ္စမတ္ ထင္းရွဴးပင္ သုံးပင္ ေန႔စဥ္ စားသုံးေၾကာင္း၊ ထင္းရွဴးပင္ကုိ စားျခင္းျဖင့္ ဆင္တုိ႔၏သြားမ်ား သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေစေၾကာင္း သိရသည္။ (photo: Reuters)

demonstration in Rgn

“ဆႏၵျပသူမ်ားက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိ ျပန္လႊတ္ေပး” စာတန္းကုိင္ဆဲြကာ အဖဲြ႔ခ်ဳပ္ရုံးမွ ခ်ီတက္ခ့ဲၾကရာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ေရွ႕အေရာက္တြင္ တားဆီး ထိန္းသိမ္းခံခ့ဲရသည္။ (ဓာတ္ပုံ - MMT)

ရန္ကုန္တြင္ဆႏၵျပ
မုိးမခအေထာက္ေတာ္ ၆
ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၀၈

ယေန႔ညေနပုိင္းက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္လြတ္ေျမာက္ေရး လႈံ႔ေဆာ္ဆႏၵျပမႈတခု ျဖစ္ပြားခ့ဲရာ အာဏာပုိင္မ်ားက တားျမစ္လုိက္ၿပီး ဆႏၵျပသူ ၉ ဦး ကုိ ဖမ္းဆီးလုိက္သည္။

ဆႏၵျပသူမ်ားမွာ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ အဖဲြ႔ဝင္မ်ားျဖစ္သည္။

အဖဲြ႔ခ်ဳပ္ေျပာခြင့္ရပုဂၢဳိလ္ ဦးဉာဏ္၀င္းက ထုိျဖစ္ရပ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး “သူတုိ႔ရပုိင္ခြင့္အတုိင္း သူတုိ႔ဆႏၵကုိ ေဖာ္ထုတ္ၾကတာပါပဲ။ ဒီလုပ္ရပ္က ရာဇ၀တ္မႈ မဟုတ္ဘူးလုိ႔ က်ေနာ္ယူဆပါတယ္” ဟု AFP သတင္းဌာနသုိ႔ ေျပာလုိက္သည္။

May Nyane's poem - 01

ရုပ္ပုံ (ပုံတူ)

ေမၿငိမ္း

ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၀၈

လက္စသတ္ေတာ့

ဗင္ဂုိးရဲ႕

ေနၾကာပန္းအုိးဟာ

အာလူးစားသူမ်ားရဲ႕

စားပဲြအလယ္မွာ

ရိွေနတာပါပဲ။

အလွ်ံညီးညီး

မီးက်ီးခဲလုိ ေတာက္ပ

ဘ၀ဟာ ပူေလာင္လွခ်ည့္

ဒါေပမယ့္

ေနၾကာလုိ ေခါင္းေတာင္ ထရ

ကံၾကမၼာရဲ႕ ငရဲမွာ

အဖန္ဖန္ တြားတက္ၾကရ။

မ်က္လုံးေတြကေတာ့

ပြင့့္ဖတ္၀ါ၀ါေတြ

ေနကုိ ေမာ့ေမွ်ာ္သလုိ

ပူေလာင္ျခင္းကုိေသာ္မွ

အာသာ တငန္းငန္းနဲ႔ေပါ့။

ရုိးတံ ပိန္ေျမွာင္းေတြက

ငတ္မြတ္ျခင္းရဲ႕အေၾကာင္း

ေကာင္းေကာင္းသိစြာ

အာလူးကုိ ဖက္တြယ္ရတ့ဲ လက္ေခ်ာင္းေတြ။

ေအာက္ေျခမွာေတာ့

လွပသေယာင္ေယာင္နဲ႔

ကုိယ့္ကုိ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ၿပီး

ရိရဲြ ပုပ္ပြေအာင္လုပ္မယ့္

ဘ၀တဏွာ ပန္းစုိက္အုိးက

ခပ္မုိက္မုိက္ၿပဳံးလုိ႔။

[ မူရင္း - စာေပဂ်ာနယ္၊ ၁၉၉၅ မတ္လ ]


From 2008 To 2009 - Still Standing Strong, Our University Tree


၂၀၀၈ နာဂစ္အလြန္ ၇ လ၊ ၂၀၀၉ သို႔ အ၀င္ … အမွတ္တရ သစ္ပုတ္ပင္

ဖိုးဂ်ံ

ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၀၈

၂၀၀၈ အကုန္ ၂၀၀၉ အ၀င္မွာ အင္အားရွိစရာ ဓာတ္ပုံတပုံ ရွာပါဆိုလို႔ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္၀င္းထဲက စိမ္းလန္းေ၀ျဖာေနတဲ့ အထင္ကရ သစ္ပုတ္ပင္ၾကီးကို တင္ဆက္လိုက္ပါတယ္။ နာဂစ္တုန္းက သူ ၾကံၾကံခံျပီး က်န္ရစ္တယ္။ အခု စိမ္းလို႔ …။ ပညာေရးနယ္ပယ္နဲ႔ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူေတြရဲ႔ ေခတ္အဆက္ဆက္က နမိတ္ပုံ၊ ျပယုဒ္၊ အမွတ္တရ ေမာ္ကြန္း။ သူရဲ႔ ခြန္အားနဲ႔ ရပ္တည္ခ်က္က က်ေနာ္တို႔ကို ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အင္အားျဖစ္ေစတယ္။

Burmese Helping Burmese Fund to continue on 2009 from MoeMaKa Group


မိုးမခရဲ႔ “Burmese Helping Burmese” ျမန္မာအခ်င္းခ်င္း ရိုင္းပင္းျခင္း အစီအစဥ္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိ

မိုးမခ

ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၀၈

၂၀၀၇ သံဃာ့အေရးေတာ္ပုံက အစျပဳျပီး ကိုယ္ထူကိုယ္ထ စတင္ခဲ့သည့္ အမ်ဳိးသားေရး ကူညီမႈ ရန္ပုံေငြ လႈပ္ရွားမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာအမ်ဳိးသားမ်ားက ျပည္တြင္းရွိ အမ်ဳိးသားေရးလႈပ္ရွားသူ အတိုက္အခံမ်ား၊ စြန္႔လႊတ္စြန္႔စားသူ သံဃာေတာ္မ်ားကို လက္လွမ္းမီသေလာက္ အကူအညီေပးတဲ့ ေစတနာ၀န္ထမ္း အလုပ္တခု အျဖစ္ - Burmese Helping Burmese - ျမန္မာျပည္ ဒီမိုကေရစီေရး ကူညီမႈ ရန္ပုံေငြ ဆိုတဲ့ အမည္ေပးထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၀၇ ခုႏွစ္တုန္းက ရန္ပုံေငြ အေမရိကန္ ေဒၚလာ (ေျခာက္ေသာင္း၊ ရွစ္ေထာင္၊ သုံးရာ ဒႆမ ခုႏွစ္ဆယ့္ေျခာက္) ၆၈၀၃၀၇.၇၆ ရရွိခဲ့ျပီး ေ၀ယ်၀စၥ စာရိတ္မရွိဘဲ ျပည္တြင္းကို ကူညီခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ယခု ၂၀၀၈ ႏွစ္ကုန္ခါနီး စာရင္းအရ ဒီမိုကေရစီေရးကူညီမႈ ရန္ပုံေငြ (ႏွစ္ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္ နဲ႔ ခုႏွစ္) ၂၆၀၀၇.၀၀ ႏွင့္ နာဂစ္ ကူညီမႈ ရန္ပုံေငြ (ႏွစ္ေသာင္း) ၂၀၀၀၀.၀၀ ေကာက္ခံရရွိခဲ့ျပီး စုစုေပါင္း (ေလးေသာင္း၊ ေျခာက္ေထာင္နဲ႔ ခုႏွစ္) ၄၆၀၀၇.၀၀ ကို လွဴဒါန္းႏိုင္ခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၀၈ ေအာက္တိုဘာလက စတင္ျပီး မိုးမခ မီဒီယာအဖြဲ႔ကို အေမရိကန္ အခြန္ဌာနက ပရဟိတအဖြဲ႔အစည္းတခုအျဖစ္ အခြန္လြတ္အဆင့္ တရား၀င္ သတ္မွတ္လိုက္တဲ့အတြက္ အလွဴရွင္မ်ားအေနနဲ႔ မိုးမခကို လွဴဒါန္းသမွ်ကို အခြန္ကင္းလြတ္ခြင့္ရရန္ ၀င္ေငြခြန္မွာ တင္ျပႏိုင္ပါတယ္။

ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာအမ်ဳိးသားမ်ားက ျပည္တြင္းက အမ်ဳိးသားေရးေဆာင္ရြက္သူမ်ား၊ မိသားစုမ်ားကို ေထာက္ခံ အားေပးကူညီလ်က္ရွိေၾကာင္း စိတ္ဓာတ္ေရးရာအရပါ ဆႏၵျပ ထုတ္ေဖာ္တဲ့ အစီအစဥ္အျဖစ္ အလွဴခံရရွိသည့္ ေငြ နည္း မ်ားကို မဆို လက္ခံျပီး ကူညီတဲ့ လႈပ္ရွားမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ဳိးသားေရးကို ထက္သန္သူ ျမန္မာမိသားစုမ်ားကိုယ္တိုင္ကလည္း မိမိ အစီအစဥ္ႏွင့္ မိမိ တပိုင္တႏိုင္ ကူညီ ေထာက္ခံမႈ ျပသႏိုင္ၾကဖို႔ လြယ္ကူတဲ့ လက္ဆင့္ကမ္း လႈပ္ရွားမႈ ျဖစ္တယ္လို႔ ယုံၾကည္ပါတယ္။

၂၀၀၉ ႏွစ္သစ္မွာလည္း တတ္စြမ္းႏိုင္သမွ် မိုးမခ ၀ိုင္းေတာ္သားမ်ားက ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း သတင္းပို႔လိုက္ပါတယ္။

Monday, December 29, 2008

33rd Anniversary of Burmese Cartoonists Puzaw Pwe

၃၃ ၾကိမ္ေျမာက္ ကာတြန္းဆရာၾကီးမ်ားအား ဂါရ၀ျပဳပူေဇာ္ကန္ေတာ့ပြဲ ျမင္ကြင္း

ကာတြန္းဆရာၾကီးမ်ား ကန္ေတာ့ပြဲ သမိုင္းပုံရိပ္ အမွတ္တရ စာေစာင္ မွတ္တမ္း

မိုးမခ ဓာတ္ပုံ သတင္း

ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၀၈

Cartoonists





၃၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ားအား ဂါရ၀ျပဳ ကန္ေတာ့ပဲြ
တာရာေ၀ယံ
ဒီဇင္ဘာ ၂၉၊ ၂၀၀၈
၁၉၃၄ ခုႏွစ္မွာ ကာတြန္းဦးဘဂ်မ္းနဲ႔ ဦးဟိန္စြန္းတုိ႔ဟာ ကမၻာမွာ မေပၚဖူးေသးတ့ဲ ကာတြန္း မီးပုံး မီးထြန္းပဲြကုိ တန္ေဆာင္တုိင္ကာလမွာ စတင္ တီထြင္ခ့ဲၾကပါတယ္။ မီးထြန္းပဲြကုိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ၁၃ လမ္း ေအာက္ဘေလာက္မွာ က်င္းပခ့ဲတယ္။ အဲဒီမီးထြန္းပဲြက ကာတြန္းမီးပုံးေတြမွာ ေဖာ္ျပတ့ဲ ကာတြန္းေတြဟာ သူရိယနဲ႔ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာေတြက ပယ္ထားတ့ဲ ႏုိင္ငံေရး ကာတြန္းေတြနဲ႔ အဂၤလိပ္ေခတ္က မင္းတုိင္ပင္ အမတ္ေတြရဲ႕ ခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္ေတြကုိ သေရာ္ထားၾကတ့ဲ ဦးဟိန္စြန္းနဲ႔ ဦးဘဂ်မ္းတုိ႔ရဲ႕ လက္ရာေတြပါ။

အပယ္ခံ ကာတြန္းေတြနဲ႔ စခ့ဲၾကတ့ဲ ဦးဘဂ်မ္းလမ္း တန္ေဆာင္တုိင္ ကာတြန္းမီးထြန္းပဲြကေန ျမန္မာ့ကာတြန္းေလာကအတြက္ မွတ္တမ္းတင္က်န္ရစ္မယ့္ ကာတြန္းလႈပ္ရွားမႈ ငါးခု ေပၚေပါက္ခ့ဲပါတယ္။ အဲဒီလႈပ္ရွားမႈ ငါးခုက

(၁) ျမန္မာႏုိင္ငံ ကာတြန္းဆရာမ်ားအသင္း
(၂) ဘဂ်မ္းဂ်ာနယ္ေျပာင္
(၃) ႏွစ္စဥ္ ကာတြန္းၿပိဳင္ပဲြ
(၄) ရပ္ကြက္ကာတြန္း မီးထြန္းပဲြေတြ
(၅) ကာတြန္း သက္ႀကီးပူေဇာ္ပဲြေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ဦးေအာင္ရိွန္၊ ဦးေဖသိန္း၊ ဦးေရႊမင္းသား
ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့မွာေတာ့ သက္ႀကီး၀ါႀကီးေတြကုိ ငယ္ရြယ္သူေတြက ပူေဇာ္ ကန္ေတာ့ျခင္း ဆုိတာ မဂၤလာရိွတ့ဲ အစဥ္အလာတခု အေနနဲ႔ လက္ခံထားၾကပါတယ္။ ကာတြန္း ဆရာႀကီး ဦးဟိန္စြန္္းဟာ ငယ္စဥ္အခါက သူ႔ရဲ႕ ဆရာသမားေတြ ျဖစ္ၾကတ့ဲ ဆရာဦးဘေဇာ္နဲ႔ ဦးဘကေလး (ေရႊတေလး)တုိ႔ကုိ ၀ါကြ်တ္ခ်ိန္ေတြမွာ ကန္ေတာ့ေလ့ရိွပါတယ္။ ကာတြန္း ဦးဘဂ်မ္း သက္ရိွထင္ရွား ရိွစဥ္ကလည္း သူ႔ရဲ႕ တပည့္ေတြက တဦးစီ အေနနဲ႔ ကန္ေတာ့ခ့ဲၾကပါတယ္။ အဲဒီကာလက ကာတြန္းဆရာအေရအတြက္ မ်ားမ်ားစားစား မရိွေသးတ့ဲအတြက္ ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ပဲြ ဆုိၿပီး ဆုိရေလာက္တ့ဲ စုစုေ၀းေ၀း ကန္ေတာ့ႏုိင္တာမ်ဳိး မရိွေသးပါဘူး။

၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ကာတြန္းဦးေဖသိန္း ေခါင္းေဆာင္တ့ဲ ကာတြန္္းဆရာ အေယာက္အစိတ္ေလာက္ဟာ အဲဒီႏွစ္ ဦးဘဂ်မ္းလမ္း တန္ေဆာင္တုိင္မီးထြန္းပဲြမွာ ႀကီးၾကပ္ေနရသူ ကာတြန္းဆရာ ဦးဟိန္စြန္းကုိ ကန္ေတာ့ဖုိ႔ စိတ္ကူးရခ့ဲၾကပါတယ္။ အဲဒီကန္ေတာ့ပဲြဟာ ဆရာႀကီး ဦးဟိန္စြန္းရဲ႕ ပုဇြန္ေတာင္ တပ္ေျမမွာရိွတ့ဲ ေနအိမ္မွာ ေဆာင္ရြက္ခ့ဲတ့ဲ ျမန္မာျပည္ကာတြန္းဆရာမ်ားရဲ႕ ပထမဦးဆုံးေသာ ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ပဲြျဖစ္ပါတယ္။ ထုိစဥ္က အႏုပညာေလာကမွာ သက္ႀကီးပူေဇာ္ပဲြေတြ မရိွေသးတ့ဲအတြက္ ကာတြန္းဆရာေတြရဲ႕ ကန္ေတာ့ပဲြဟာ အေစာဆုံး ပူေဇာ္ပဲြအျဖစ္ ယူဆရန္ ရိွပါတယ္။

ကာတြန္းဆရာမ်ား၊ ကာတြန္း အာကာ


ကာတြန္းထက္မုိး၊ ကာတြန္းစုိးစံ၀င္း

ႏွစ္စဥ္ တန္ေဆာင္တုိင္ မီးထြန္းပဲြၿပီးခ်ိန္မွာ ဆရာႀကီးဦးဟိန္စြန္းကုိ မ်ဳိးဆက္သစ္ ကာတြန္းဆရာမ်ားက ပူေဇာ္ ကန္ေတာ့ခ့ဲၾကပါတယ္။ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္မွာေတာ့ လူငယ္ကာတြန္းဆရာေတြရဲ႕ တုိက္တြန္းမႈအရ ဆရာႀကီးဦးဟိန္စြန္းနဲ႔ အတူ ကာတြန္းဦးေဖသိန္း၊ ဦးေက်ာ္ဆန္း၊ ဦးဘေထြး၊ ဦးေအာင္ရိွန္၊ ဦးသန္းၾကြယ္တုိ႔လည္း ကန္ေတာ့ခံၾကရပါတယ္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္မွာ ကာတြန္္းလုံးခ်င္း ထုတ္ေ၀ခြင့္ေတြ ရပ္ဆုိင္းသြားတ့ဲအတြက္ ကာတြန္းဆရာ အမ်ားစုဟာ ပုံမွန္၀င္ေငြ မရိွေတာ့လုိ႔ စား၀တ္ေနေရး ခက္ခဲခ့ဲေပမယ့္ ကာတြန္းဆရာ ကန္ေတာ့ပဲြကုိ စဥ္ဆက္မျပတ္ က်င္းပႏုိင္ခ့ဲပါတယ္။ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ဆရာဦးစိန္၊ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ ဆရာဦးဗကေလးတုိ႔ အကန္ေတာ့ခံ ဆရာေတြထဲမွာ ပါလာပါတယ္။

၁၉၈၅ နဲ႔ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ အကန္ေတာ့ခံ ဆရာေတြျဖစ္တ့ဲ ဆရာႀကီးဦးဟိန္စြန္း၊ ဆရာဦးေက်ာ္ဆန္း၊ ဆရာဦးဘေထြး၊ ဆရာဦးသန္းၾကြယ္၊ ဆရာဦးစိန္တုိ႔ ကြယ္လြန္ခ့ဲၾကပါတယ္။ ဦးဘဂ်မ္းလမ္း တန္ေဆာင္တုိင္မီးထြန္းပဲြ (၁၉၅၉ခုႏွစ္ခန္႔)မွ စတင္ခ့ဲတ့ဲ ကာတြန္းဆရာ ကန္ေတာ့ပဲြဟာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ေနာက္ပုိင္း ကာတြန္းမီးထြန္းပဲြေတြ ရပ္ဆုိင္းသြားတ့ဲအခါ သုံးေလးႏွစ္ေလာက္ မက်င္းပႏုိင္ခ့ဲပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကာတြန္းဆရာကန္ေတာ့ပဲြကုိ မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြက လက္ဆင့္ကမ္း သယ္ပုိးခ့ဲၾကပါတယ္။ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ ကန္ေတာ့ခံ ဆရာေတြထဲမွာ ဆရာေမာင္ေသာ္က ပါလာခ့ဲၿပီး ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ၀ုိင္အမ္ဘီေအ ခန္းမမွာ ျပဳလုပ္တ့ဲ ၂၅ ႀကိမ္္ေျမာက္ ေငြရတု ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ား ကန္ေတာ့ပဲြမွာ ဆရာေရႊမင္းသားလည္း ပါ၀င္ခ့ဲပါတယ္။

ဒီႏွစ္မွာေတာ့ ၃၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ား ကန္ေတာ့ပဲြ အမွတ္တရ လက္ေဆာင္အျဖစ္ ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ားကန္ေတာ့ပဲြ သမုိင္းပုံရိပ္ ဓာတ္ပုံမွတ္တမ္း စာအုပ္ေလးကုိ အခမ့ဲ ျဖန္႔ေ၀ႏုိင္ခ့ဲပါတယ္။ အဲဒီစာအုပ္ေလး ျဖစ္ေျမာက္ဖုိ႔ ဆရာႀကီးဦးေဖသိန္းမိသားစု၊ ဦးေမာင္ေမာင္၊ ဦးေျမဇာ၊ ကုိေဖသစ္တည္တုိ႔က အခ်က္အလက္မ်ား၊ ဓာတ္ပုံမ်ား စုေဆာင္းေပးၾကၿပီး ကုိတင္ထြန္းေအာင္ (Toon Internet) တုိ႔က ပုံေတြကုိ စကင္ ကူးေပးခ့ဲပါတယ္။ Kid Zone ကေလးဂ်ာနယ္က ပုံႏွိပ္ကူညီ လွဴဒါန္းခ့ဲေၾကာင္း စာအုပ္ရဲ႕ ေက်းဇူးမွတ္တမ္းမွာ ေတြ႔ရိွရပါတယ္။ ေခတ္အဆက္ဆက္ ကန္ေတာ့ခ့ဲၾကတ့ဲ ကာတြန္းဆရာမ်ားနဲ႔ အကန္ေတာ့ခံ ကာတြန္းဆရာႀကီးေတြရဲ့ ပံုရိပ္ေတြကို တစုတစည္းထဲ ေတြရတဲ့၊ သမိုင္းတန္ဖိုးႀကီးမားတဲ့ စာအုပ္ေလး ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီႏွစ္မွာ အကန္ေတာ့ခံၾကတဲ့ ဆရာႀကီးေတြက ဆရာဦးေဖသိန္း၊ ဆရာ ဦးေအာင္ရွိန္၊ ဆရာေရႊမင္းသားတို႔ ၃ဦး ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဆရာဦးေဖသိန္းအိမ္မွာ လူငယ္ကာတြန္းသမားေတြ စုေ၀းၿပီး ညအိပ္ ခ်က္ျပဳတ္ လုပ္ကိုင္ၾကပါတယ္။ မနက္လင္းကတည္းက တဖြဲဖြဲ ေရာက္လာၾကတဲ့ အႏုပညာ ညီအကိုေမာင္ႏွမေတြနဲ႔ ႏွစ္စဥ္ ဆံုစည္းေနၾက ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ား ကန္ေတာ့ပြဲဟာ အသက္၀င္လ်က္ ရွိပါတယ္။ အခမ္းအနားမွဴးအျဖစ္ ကာတြန္း၀င္းကို္က ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး အခမ္းအနားအစမွာ ကာတြန္းဆရာႀကီး ေရႊမင္းသားက ေက်းဇူးရွိခဲ့ဖူးတဲ့ ဆရာႀကီး ဦးေဖသိန္းနဲ႔ ဆရာဦးေအာင္ရိွန္ကုိ စတင္ ကန္ေတာ့ပါတယ္။ ကြယ္လြန္သြားၾကတ့ဲ ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ားကုိ ေအာက္ေမ့ေသာအားျဖင့္ ၁ မိနစ္ ၿငိမ္သက္ ဂါရဝျပဳၾကၿပီး ဆရာႀကီးမ်ားကုိ ကန္ေတာ့ၾကပါတယ္။

ကာတြန္း စုိးေသာ္တာ၊ ကာတြန္း တြတ္တြတ္


ပဲြမစခင္ကတည္းက တက္ေရာက္လာၾကသူေတြကုိ မိတ္ဆက္ေပးၾက၊ ဆရာႀကီးမ်ားကုိ လက္ေဆာင္ပစၥည္းမ်ားနဲ႔ အသီးသီး အသက ကန္ေတာ့ၾကၿပီး တက္ေရာက္လာၾကတ့ဲ ပရိသတ္ေတြထဲက ကေလးငယ္ေတြ ေတာင္းဆုိတ့ဲအတုိင္း ကာတြန္းဆရာမ်ားက အမွတ္တရ ပုံေတြ ေရးေပးၾကပါတယ္။ မႏၱေလးကာတြန္းဆရာမ်ား (အထက္ဗမာျပည္ကာတြန္းဆရာမ်ား) ကုိယ္စား ကာတြန္းဆရာ တြတ္တြတ္က အမွတ္တရစကား ေျပာၾကားၿပီး ဆရာႀကီးမ်ားကုိ ကန္ေတာ့ခ့ဲပါတယ္။

ဒီေန႔ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ အမိတုိင္းျပည္မွာ မီးေတြပ်က္ၿပီး ကုန္ေစ်းႏႈန္းေတြျမင့္၊ ေငြေၾကးေတြ ေဖာင္းပြ၊ မဂၢဇင္းဂ်ာနယ္ေတြ ေရာင္းအားက်၊ စီးပြားေရးေတြ ပ်က္စျပဳေနၿပီး စာမူခေတြ တုိးမရၾကေပမယ့္ ေခတ္ကာလႀကီးရဲ႕ အဆီအေငၚမတည့္မႈေတြကုိ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးနဲ႔ ေလာကႀကီး ေကာင္းရာေကာင္းက်ဳိးကုိ တင္ျပေနၾကတ့ဲ ျမန္မာျပည္ကာတြန္းဆရာမ်ားရဲ႕ ၃၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကာတြန္းဆရာႀကီးမ်ား ကန္ေတာ့ပဲြဟာ ေအာင္ျမင္စြာ က်င္းပႏုိင္ခ့ဲၾကပါတယ္။ ။



ကာတြန္း ၀လုံး၊ ကာတြန္း ေဇာ္ေမာင္


Mar Mar Aye - 258

ေျပာျပစရာေတြလည္း တပုံႀကီးရိွေသးတယ္ (၂၅၈)
စာရဲ႕ေလးနက္မႈ
မာမာေအး
ဒီဇင္ဘာ ၂၉၊ ၂၀၀၈

ေသာတရွင္မ်ား က်န္းမာေတာ္မူၾကပါစရွင္- မာေအးခ်စ္တ့ဲ ေသာတရွင္ေတြ ဂီတ၀ါသနာရွင္ေတြအားလုံး မာေအးရဲ႕ အသံေလး ၾကားရတ့ဲအခါမွာ ကုိယ္ေရာစိတ္ပါ ခ်မ္းသာၾကပါေစလုိ႔ ဆုမြန္ေကာင္း ေတာင္းလုိက္ပါတယ္။

ေသာတရွင္တုိ႔ေရ၊ ေရွ႕တပတ္မွာတုန္းက အဆုိသင္ေပးခ်င္တ့ဲ မာေအး လက္ကြက္ အရင္ေပးျဖစ္သြားတယ္လုိ႔ ေျပာခ့ဲပါတယ္။ အရုိးကုိ အရြက္ဖုံးလုိ႔ ကုိယ့္ျမန္မာဂီတ စုန္းစုန္းမျမဳပ္ခင္ မီခ်င္တ့ဲေနရာကေနၿပီး မီႏုိင္သမွ် လက္တကမ္းစာေလးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏုသစ္သူတုိ႔လက္ထဲ ဆက္လက္ ၿမဲခုိင္ တပုိင္တႏုိင္ေသာ ဂီတ ပ်ဳိးခ်ၾကည့္တ့ဲ သေဘာေပါ့ရွင္။

မာေအးရဲ႕ ခ်စ္သူ ခင္သူေတြ ေသာတရွင္ေတြ အားလုံးနဲ႔ ေ၀းေနရတာကလည္း ဆယ္စုကာလ စြန္းခ့ဲမွပဲကုိး။ “ဒီႏုိင္ငံမွာ ကုိယ့္အက်ဳိးလည္းရိွ၊ ဂီတအက်ဳိးလည္းရိွ၊ တုိင္းျပည္လည္း အက်ဳိးရိွေစမယ့္ ရုိးရာဂီတ မွတ္တမ္းေတြ လုပ္ခ့ဲပါလား၊ အဲဒီဂီတ မွတ္တမ္းအတြက္ စိတ္၀င္စားစြာ ေထာက္ပ့ံေပးမယ့္ ျမန္မာခ်စ္သူ လူတခ်ဳိ႕ ရိွလုိ႔ပါ။ က်ေနာ္တုိ႔လည္း ၀ုိင္းကူေပးမွာေပါ့။ ၁ ႏွစ္ ၂ ႏွစ္ေလာက္ အခ်ိန္ေပးႏုိင္ရင္ ျဖစ္ပါတယ္” လုိ႔ ျမန္မာေက်ာင္းဆရာႀကီးတဦးက ျမန္မာစကား ပီပီသသႀကီး မာေအးကုိ ဖုန္းနဲ႔ လုိက္ရွာၿပီး ေျပာခ့ဲတာကုိ ယုံစားမိလုိ႔ ေစာင့္စားမိလုိ႔ အေနၾကာသြားပါေၾကာင္း ေျပာခ့ဲဖူးပါတယ္။ ခုေတာ့ အဲဒီေစာင့္မိခ့ဲတာႀကီးေၾကာင့္ ဘ၀တဆစ္ခ်ဳိး ထပ္ပုိးလာတ့ဲ အေျပာင္းအလဲြ ကံၾကမၼာမဲြဖုိ႔ ကံဖန္လာတာလုိ႔ ထားလုိက္ပါၿပီေလ။ ဂီတမွတ္တမ္းမွတ္ရာေတြ သူတုိ႔ လုပ္ေပးမွလား လုိ႔ စိတ္မေလွ်ာ့ခ့ဲပါဘူး။

မႏွစ္က နယူးေယာက္မွာ မာေအးႏွလုံးကုိခဲြစိတ္ ကုသေပးခ့ဲတ့ဲ ဆရာ၀န္တစုက ျပန္ခါနီး ႏႈတ္ဆက္ၾကေတာ့ ေျပာပါတယ္ ‘မင္း ေနာက္ထပ္ ျပန္လာစရာ မလုိေတာ့ဘူး မာမာ၊ မင္းကုိ ႏွလုံးအသစ္နဲ႔ လူသစ္ျဖစ္ေအာင္ တုိ႔လုပ္ေပးလုိက္ၿပီ’ တ့ဲ၊ သူတုိ႔တေတြရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ ၀မ္းသာ ပီတိျဖစ္တ့ဲ အၿပဳံးေတြနဲ႔ေပါ့။ ကုိယ္လည္း ၿပဳံးေတာ့ ၿပဳံးလုိက္မိတာပါပဲ။ ကုိယ့္ရင္ထဲမွာ သူ႔ပစၥည္းနဲ႔သူ မဟုတ္ေတာ့ပါလား လုိ႔လည္း အသိမွာေပၚေတာ့ ေနာက္ဆုံးခရီးတာ ပုိနီးလာတယ္လုိ႔ ခံစားမိတာေပါ့ရွင္။ ဟုိးတုန္းကေလာက္ အခ်ိန္မရိွေတာ့ဘူး၊ အားသြန္ခြန္စုိက္ လုပ္ႏုိင္မယ့္ လုပ္အားကေရာ ကုိယ္ရည္မွန္းထားတာေတြ ဘယ္ေလာက္ လုပ္ႏုိင္မလဲေပါ့။ တေယာက္တည္းေတာ့ ႏုိင္ပုံမေပါက္ေတာ့ဘူးဆုိတာ သိေနၿပီပဲ။ ကုိယ့္ႏုိင္ငံသား အမ်ားစုအားနဲ႔ ေပါင္းၿပီး က်ဳိးစားရမယ္လုိ႔ ဆုံးျဖတ္ၿပီး ‘မာမာေအးေဖာင္ေဒးရွင္း’ တည္ေထာင္ဖုိ႔ရာ ဆန္ဖရန္စစၥကုိမွာ ရန္ပုံေငြပဲြ က်င္းပ ေျခတလွမ္းစလုိက္ပါတယ္။

- မာေအးရဲ႕ သီခ်င္းေတြ၊ ေရးခ့ဲတ့ဲစာေတြ ကဗ်ာေတြ ေဆာင္းပါးေတြ၊ အသံလႊင့္ခ့ဲတ့ဲ ေဟာေျပာခ်က္ေတြ အားလုံးကုိ စုေဆာင္း သိမ္းဆည္း ထိန္းသိမ္းမယ္။
- ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ ဆုိမႈ တီးမႈ ကခုန္မႈေတြ သင္ၾကားေပးမယ္။
- မဟာဂီတ၀င္ အေျခခံႀကိဳးသီခ်င္းမ်ားအတြက္ ဆုိနည္းစနစ္ ျပဳစု ထုတ္လုပ္မယ္။
- ျပည္တြင္းျပည္ပက ျမန္မာဂီတပညာရွင္ေတြကုိ ကူညီပ့ံပုိးမယ္။
- ဂီတေရးရာ ေဆြးေႏြးပဲြမ်ား၊ စင္တင္ေဖ်ာ္ေျဖပဲြမ်ား ျပဳလုပ္မယ္။
- ဂီတ၀ါသနာရွင္မ်ားအတြက္ စာဖတ္ခန္းနဲ႔ ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာစကား သင္ၾကားေပးမယ္ လုိ႔ ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။

ဂီတ၀ါသနာရွင္ေတြကုိ ျမန္မာစာ ျမန္မာစကား သင္ေပးမယ္ ဆုိတာ ၾကားရေတာ့ ၿပဳံးခ်င္ခ်င္ ျဖစ္သြားၾကမလား မဆုိႏုိင္ဘူး။ ဒီမွာဘက္က တခ်ဳိ႕တေလ စတ္မတာ စာမတတ္ၾကဘူး ရွင္တုိ႔ရဲ႕။ စကားမေျပာတတ္တာေတြလည္း ကုိယ့္လူမ်ဳိးထဲရိွပါ့။ ဒါေၾကာင့္ သီခ်င္းဆုိခ်င္ရင္ စာနဲ႔စကား အရင္သင္မွျဖစ္မယ္၊ စာတတ္မွ သီခ်င္းက ဘာအဓိပၸာယ္လဲ လုိ႔ သိမွာ မဟုတ္လား။ စာရဲ႕ေလးနက္မႈရိွပုံကုိ ေျပာရေအာင္ သီခ်င္းေလးတပုိဒ္ နားေထာင္လုိက္ပါဦး။

ဆည္ေျမာင္းေခ်ာင္းကန္္ ျပည့္လွ်ံတုိးေအာင္ မုိးလုံးမည္းမွ် မရြာေစခ်င္ပါေပ xx ဆည္ေျမာင္းေခ်ာင္းကန္ အသင့္အမွန္ၿဖိဳးရန္ ပုလဲလုံးရဲြအလွ ရြာေစခ်င္ပါေပ xx တုိ႔ျပည္သည္ကား ဆန္စပါးအသက္ေပ၊ (တုိ႔ေျမဆီကား) တုိ႔ျပည္သည္ကား ဆန္စကားအခက္ေ၀၊ မက္မေျပႏုိင္ေသာ လယ္ေတာယာေျမ၊ ထြန္ယက္ျပဳစု ယုယအၿမဲေလ (အၿမဲတေစ) တိမ္တမန္ အုိ အေဆြ၊ တုိ႔မ်ားရႊင္လန္း ပုလဲပန္းကုိေခြ်။ xx (တိတ္တမန္မွ - စုိးစႏၵာထြန္း)

ဒီသီခ်င္းသားေလးကုိေတာ့ ခ်စ္ေဆြတုိ႔ ၾကားဖူးေနၾကမွာပါ။ တိမ္တမန္ ဆုိတ့ဲ သီခ်င္းထဲကပါပဲ။ ေရးတ့ဲ ဂီတစာဆုိကေတာ့ ‘ေမာင္ေမာင္လတ္’ တ့ဲရွင့္။ ‘ေနာင္’ ဆုိတ့ဲ ကေလာင္နာမည္နဲ႔ ကဗ်ာေလာကမွာလည္း ထင္ရွားတ့ဲသူျဖစ္ပါတယ္။

တိန္တမန္သီခ်င္းဟာ အဆုိေတာ္ႀကီးေမလွၿမိဳင္ ဓာတ္ျပားသြင္းဖို႔ ေရးေပးခ့ဲတာပါရွင္။ ဓာတ္ျပား မထုတ္ျဖစ္တ့ဲအခါ တီးခတ္ေပးခ့ဲရတ့ဲ စႏၵယားလွထြတ္က သီခ်င္းေကာင္းေလးမုိ႔ ႏွေျမာတသ အသံယူလႊင့္ခ့ဲတာနဲ႔ ေက်ာ္ၾကားတ့ဲ ေတးတပုဒ္ ျဖစ္လာတာပါပဲ။

အကုိေမာင္ေမာင္လတ္ ေရးတ့ဲ ‘တိမ္မည္းညိဳရိပ္ေတြ ကုန္သည္ေလ’ ဆုိတ့ဲ စာကုိ ‘တိမ္မည္းညိဳရိပ္ေတြ ေတာင္ျပန္ေလ’ လုိ႔ေတာ့ ေျပာင္းေပးခ့ဲရပါသတ့ဲ။ ‘ကုန္သည္ေလ’ ဆုိတာ Trade Wind ကုိ ေျပာမွန္း စာစစ္တ့ဲသူက မသိဘူး ဆုိပဲ။ မူလတန္း ပထ၀ီ မေၾကလုိ႔ ထင္ပါရဲ႕။ မာေအးလည္း ‘တိမ္တမန္’ ဆုိတ့ဲသူေတြထဲမွာ ပါပါတယ္။ ‘မုိးပုလဲနဲ႔ တိမ္မည္းညိဳ’ ဇာတ္ကားအတြက္ မဥၨဴရုပ္ရွင္ကုိ အသံသြင္းေပးခ့ဲတာပါ။ ဒီကေန႔ ဆုိတ့ဲသူက ‘တုိ႔ျပည္သည္ကား ဆန္စပါး အသက္ေပ၊ တုိ႔ျပည္သည္ကား ဆန္စပါး အခက္ေ၀’ လုိ႔ ဆုိသြားတာကုိ ၾကားလုိက္လုိ႔ပါ။ တကယ္ေတာ့ ‘တုိ႔ျပည္သည္ကား ဆန္စပါး အသက္ေပ’ အဲဒါ မွန္ပါတယ္။ မာေအးတုိ႔ႏုိင္ငံက စုိက္ပ်ဳိးေရး အဓိကဟာ စပါးလုိ႔ ေျပာတာပါ။

ေနာက္စာတေၾကာင္းက ‘တုိ႔ေျမဆီကား ဆန္စပါး အခက္ေ၀’ လုိ႔ ဆုိမွ တုိ႔ႏုိင္ငံရဲ႕ ေျမဆီေျမႏွစ္ဟာ ဆန္စပါး အပင္ရဲ႕ အခက္အလက္ေတြကုိ ဖံြ႔ထြားေအာင္ျမင္ေစတယ္ ဆုိတ့ဲ မူရင္းအဓိပၸာယ္ကုိ ျဖစ္ေစမွာမုိ႔ သီခ်င္းစာ အမွန္ ဆုိရေအာင္ ေျပာေပးလုိက္ပါတယ္ရွင္။ ။

[ မူရင္း - ဘီဘီစီ၊ ျမန္မာဌာန ]